Mondezo

Mondezo es un reforma de Esperanto.

Mondezo ne usa li accentua ^ super li letteres.

Mondezo	IPA	Esperanto
a	a	a
b	b	b
c	ʦ	c
ch	ʧ	ĉ
d	d	d
e	e	e
f	f	f
g	g	g
j	d͡ʒ	ĝ
h	h	h
kh	x	ĥ
i	i	i
y	j	j
zh	ʒ	ĵ
k	k	k
l	l	l
m	m	m
n	n	n
o	o	o
p	p	p
r	ɾ	r
s	s	s
sh	ʃ	ŝ
t	t	t
u	u	u
w	u̯	ŭ
v	v	v
z	z	z

Mundezo ne ha articules definit o índefinit.

Mondezo	Esperanto	English
domo	domo	house
		a house
	la domo	the house

Li verbe sufixes es -i (infinitive) ‑an ( presente ), ‑in (passate simplic), ‑on (future simplic), ‑un (conditionale simplic), and ‑u (imperative)

Mondezo	Esperanto	English
Mi ekzisti.	Mi ekzistis.	I existed.
	Mi ekzistas.	I exist.
	Mi ekzistos.	I will exist.
Morgaw mi iri alheyme.	Morgaŭ mi iros hejmen.	Tomorrow, I shall go home.

Mondezo ne usa li Esperanto accusativ sufixe -n.

Mondezo	Esperanto	English
Kato kaptan rato.	La kato kaptas la raton.	The cat catches the rat.
Chu kato kaptan rato?	Ĉu la kato kaptas la raton?	Does/Did the cat catch the rat?
Kato kaptan kio?	Kion la kato kaptas?	What did the cat catch?
Kato vidan kiu?	Kiun la kato vidas?	Whom did the cat see?
Kiu vidan kato?	Kiu vidas la katon?	Who sees the cat?
Hundo vidan rato, kiu kato kaptin.	La hundo vidas la raton, kiun la kato kaptis.	The dog sees the cat that caught the rat.
Hundo vidan kato, kiu kaptin rato.	La hundo vidas la katon, kiu kaptis la raton.	The dog sees the cat that caught the rat.
Kato saltin al sur tablo.	La kato saltis sur la tablon.	The cat jumped onto the table.
Birdos flugan alsude.	Birdoj flugas suden.	Birds fly south.
Ye 4a de yanuaro mia naskijtago okazon.	La 4an de januaro mia naskiĝtago okazos.	My birthday will be on the 4th of January.

Adjectives es ínvariabil.

Mondezo	Esperanto	English
Granda nigra katos kaptin malgranda blanka ratos.	La grandaj nigraj katoj kaptis la malgrandajn blankajn ratojn.	The big black cats captured the small white rats.
Ci shatan kiu floros? Mi shatan flava (unuos).	Kiujn florojn vi ŝatas? La flavajn mi ŝatas.	Which flowers do you like? I like the yellow ones.
Nigra kato	La nigra kato	The black cat
Nigra katos	La nigraj katoj	Black cats
Nigra kay blanka kato	La nigra kaj blanka kato	The black and white cat
Nigra kato kay blanka kato	La nigra kaj blanka katoj	The black cat and the white cat
Nigra kato kay blanka katos	La nigra kaj blankaj katoj	The black cat and white cats
Nigra kay blanka katos	La nigraj kaj blankaj katoj	The black and white cats

Nómines en Mondezo mey recive li plural -s.

Mondezo	Esperanto	English
Granda katos, kiu kurin, kaptin ratos.	La grandaj katoj, kiuj kuris, kaptis la ratojn.	The big cats who ran, caught the rats.
Tiu (ulos), kiu scian, ne parolan.	Tiuj, kiuj scias, ne parolas.	Those who know, do not speak.

Génere. Masculin -ich, feminin -in.

Mondezo	Esperanto	English
usonano	usonano	American person
usonanino	usonanino	American female
usonanicho	virusonano	American male
doktoro	doktoro	doctor
doktorino	doktorino	female doctor
doktoricho	virdoktoro	male doctor
Homo havan granda domo; gi estan felicha.	La homo havas grandan domon; li aŭ ŝi estas feliĉa.	The person has a big house and is happy.

Demonym sufixe -an. Por li lingue li sufixe -ezo.

Mondezo	Esperanto	English
Anglo	Anglujo	England
anglano	anglo	English person
anglezo	la angla	English language
Chino	Ĉinujo	China
chinano	ĉino	Chinese person
chinezo	la ĉina	Chinese language
Franco	Francujo	France
francano	franco	French person
francezo	la franca	French language
Meksiko	Meksiko	Mexico
meksikano	meksikano	Mexican
Usono	Usono	the United States
usonano	usonano	American

foco-particul: usa li particul -ya por monstrar emfase.

Mondezo	Esperanto	English
Ya ni parolan svedezo.	Ni parolas la svedan.	We speak Swedish.
Ni ya parolan svedezo.	Parolas ni la svedan.	We speak Swedish.
Ni parolan ya svedezo.	La svedan ni parolas.	We speak Swedish.

corelatives: Mondeze usa -zi; Esperanto usa ĉi ti-.

Mondezo	Esperanto	English
chia	ĉia	every kind of
chial	ĉial	for every reason
chiam	ĉiam	always
chie	ĉie	everywhere
chiel	ĉiel	in every way
chies	ĉies	everyone’s
chio	ĉio	everything
chiom	ĉiom	all
chiu	ĉiu	everyone
ia	ia	some kind of
ial	ial	for some reason
iam	iam	sometime
ie	ie	somewhere
iel	iel	somehow
ies	ies	somebody’s
io	io	something
iom	iom	some (amount)
iu	iu	someone
kia	kia	what kind of
kial	kial	why
kiam	kiam	when
kie	kie	where
kiel	kiel	how, as
kies	kies	whose
kio	kio	what
kiom	kiom	how much
kiu	kiu	who
nenia	nenia	no kind of
nenial	nenial	for no reason
neniam	neniam	never
nenie	nenie	nowhere
neniel	neniel	in no way
nenies	nenies	no one’s
nenio	nenio	nothing
neniom	neniom	none
neniu	neniu	no one
tia	tia	such a
tial	tial	that’s why
tiam	tiam	then
tie	tie	there
tiel	tiel	thus, so
ties	ties	that one’s
tio	tio	that
tiom	tiom	that much
tiu	tiu	that person
zia	ĉi tia	this kind of
zial	ĉi tial	for this reason
ziam	ĉi tiam	now
zie	ĉi tie	here
zies	ĉi ties	this one’s
ziel	ĉi tiel	in this way
zio	ĉi tio	this
ziom	ĉi tiom	this much
ziu	ĉi tiu	this person

Mondezo